cover

‘Tandartsassistent voortaan opgeleid volgens ABC-model’

Edin en ANT slaan handen ineen voor nieuwe opleidingsstructuur tandartsassistenten




Als een tandarts taken delegeert aan een assistent, moet dat op de juiste manier gebeuren. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar is het niet. Want wie wat mag doen, en welke opleiding daarbij zou moeten horen, is nooit vastgelegd. Daarin wil Edin-directeur Anne-Peter van Riet nu samen met de ANT verandering brengen. Vanaf het najaar gaat hij voor zijn scholing een structuur invoeren waarin onderscheid wordt gemaakt tussen tandartsassistent A, B en C, in overeenkomst met het ANT-standpunt over assisterend personeel. Bovendien zijn er plannen voor een nieuw register voor tandartsassistenten.


 
Wat gaat er precies veranderen in de opleidingen die Edin biedt voor tandartsassistenten?

We hebben besloten voor de opleidingen tot tandartsassistent een structuur in te voeren, waarin onderscheid gemaakt wordt tussen een tandartsassistent A, B en C. Dat is een structuur, gebaseerd op het ANT-standpunt, waarin je opleidingen biedt ‘van de wieg tot het graf’: denk daarbij aan medewerkers in de praktijk die enkel baliewerkzaamheden verrichten en (nog) niet aan de stoel staan, tot aan assistenten die binnen de kaders van de verlengde-armconstructie zelfstandig taken in de mond van de patiënt verrichten.

Wat houden de verschillende niveau’s A, B en C voor tandartsassistenten in?
De tandartsassistent met niveau A is meer de traditionele assistent die aan de stoel assisteert; iemand die over voldoende basiskennis dient te beschikken. Niveau B staat gelijk aan de huidige functie en bijbehorende taken van preventieassistent. Niveau C is nieuw: de paro-assistent. Die opleiding doet denken aan de tweejarige opleiding tot mondhygiënist, zoals die er vroeger was. Deze opleiding bestaat uit 80 lesdagen, minimaal een 2-daagse werkweek en een totale duur van 24 maanden. Begeleiding van de student vindt plaats op nagenoeg dezelfde wijze als bij de beroepsbegeleidende leerweg (BBL) van een mbo-opleiding.

Wat zijn de instroomeisen voor de opleidingen tot tandartsassistent A, B en C?
Voor nieuwe toetreders zonder ervaring gelden voor opleidingen op niveau A in principe dezelfde instroomeisen als voor de mbo-opleiding tandartsassist op niveau 4: mbo kader, gemengde leerweg(GL), theoretische leerweg (TL) of gelijkwaardig. Wie al werkt als tandartsassistent en al cursussen heeft gevolgd, kan modulair onderwijs volgen om zich te laten certificeren op A-niveau en zich vervolgens te ontwikkelen tot assistent B of C. Voor een nieuwe toetreder met de ambitie direct voor niveau C te gaan, geldt de ingangseis van havo of mbo Tandartsassistent niveau 4, plus een uitgebreide intakeprocedure.

Waarom is voor deze wijziging gekozen?
Een tandarts kan veel taken delegeren, maar dat delegeren moet wel op een goede manier gebeuren. Wie wat mag doen, en welke opleiding daarbij zou moeten horen, is nooit echt vastgelegd. De ABC-structuur schept daar duidelijkheid in. Voor alle stakeholders - tandartsen, assistenten, maar ook patiënten en opleiders - is het goed om dit vast te leggen. Zo weet iedereen waar hij of zij aan toe is. Bovendien laten tandartsen ermee zien dat ze het delegeren van hun taken structureel en aantoonbaar goed hebben geregeld.

De standpunten van de beroepsverenigingen op dit onderwerp verschillen nogal. De KNMT pleitte eerder voor een vierjarige mbo-opleiding als norm voor de tandartsassistent. Waarom is ervoor gekozen juist het model van de ANT te omarmen?

De mbo-opleiding is een prima, uitgebreide basisopleiding voor beginnende beroepsbeoefenaren. Een relatief groot deel van de studie bestaat uit de generieke vakken Nederlands, Engels, Rekenen en Loopbaan & Burgerschap. Zo is iedere mbo-opleiding in Nederland ingericht. In de praktijk zijn de basiscompetenties van de tandartsassistent, zoals geleerd op het mbo, echter slechts het begin van wat assistenten kunnen gaan doen. Wat je verder moet kunnen, leer je niet op een mbo-opleiding. Of de mbo-opleiding verplicht moet worden gesteld? Daarover verschillen de meningen. Die discussie laat ik liever voor wat deze is. Wat ik echter belangrijker vind, is het goed regelen van een opleidingsstructuur voor taken die verder gaan dan de basis. Daarin voorziet het ABC-model van de ANT.

Betekent deze wijziging ook iets voor de registratie van assistenten?
Absoluut! Dat is een essentieel onderdeel van ons plan. Momenteel is er enkel sprake van een register voor preventieassistenten, gestart in 2013. Maar daarmee gebeurt niets! Daarom geef ik de voorkeur aan een nieuw register voor assistenten A, B of C, waarmee je meer duidelijkheid schept. Hiervoor willen we een stichting in het leven roepen. Die moet de kwalificatie-eisen van de aanbieders beheren en controleren, de structuur van de opleidingen bewaken en zo het register, en vooral de gekozen structuur, op langere termijn waarborgen.

Wat verwacht je dat deze wijziging in structuur met zich meebrengt voor tandartsassistenten? En voor tandartsen?
Voor de tandartsassistenten zijn er twee belangrijke voordelen. Ten eerste krijgen zij meer inzicht in hun carrièremogelijkheden en welke opleiding zij kunnen volgen om door te groeien. Ten tweede lijkt het mij een goed idee om de honorering van assistenten op deze structuur te laten aansluiten. Bij ieder niveau - A, B of C - hoort een bepaalde schaal. Daarmee creëer je draagvlak bij de assistenten, die mijns inziens ook meer structuur verlangen.
Voor tandartsen zal de grootste verandering inhouden dat bij het delegeren van bepaalde taken aan assistenten, ze weten welke opleiding daar volgens de afgesproken normen bij hoort. Ik verwacht dat deze nieuwe opleidingsstructuur voor de tandarts dus vooral duidelijkheid gaat bieden. De scholingsgraad van assistenten wordt eindelijk aantoonbaar en helder.

Welke gevolgen gaat de nieuwe structuur hebben voor de opleiders in de branche?

Er is een grote behoefte aan het structureren van opleidingen. De serieuze, professionele aanbieders van scholing voor tandartsassistenten hebben allemaal dezelfde wens: dat dit goed geregeld wordt. Zij hebben last van ad-hocaanbieders met een slechte prijs-kwaliteitverhouding. Ook dat hopen we hiermee op te lossen.
Daarnaast willen we met de andere opleiders een samenwerkingsverband aangaan. Dit tot een succes maken kan Edin niet alleen, dat beseffen we ons maar al te goed. We kijken heel breed: onze structuur moet ook aansluiten bij het paroprotocol en de veldnormen. Het is niet de bedoeling iets opzichzelfstaands te creëren. De ABC-structuur moet het hele spectrum aan opleidingen voor assistenten beslaan. Bovendien zouden de kaders ervan model kunnen staan voor de invulling van de veldnormen, en daarmee handhaving door de inspectie.

De functie van paro-assistent, oftewel de tandartsassistent met een registratie C, is nieuw. Waarom moet deze er komen?
In de markt is er vraag naar deze functie. Lang niet alle tandartsen hebben een mondhygiënist in de praktijk beschikbaar. De paro-assistent zorgt ervoor dat de tandarts kwalitatief goede zorg kan blijven verlenen. Daarmee zeg ik niet dat de paro-assistent de mondhygiënist geheel kan of zou moeten vervangen; in mijn ogen zijn het allemaal medewerkers die verschillende taken uitvoeren in een mondzorgpraktijk. Dat kan prima naast elkaar bestaan en het bevordert bovendien teamwork. Als iedereen doet waar hij of zij echt goed in is, gaat de kwaliteit automatisch verder omhoog.

Mogelijk zal het beter definiëren van deze functie er daarnaast toe leiden dat mensen die uitgeloot worden voor de studie Mondzorgkunde, ervoor zullen kiezen de opleiding tot paro-assistent te gaan volgen. Daar zit een hele interessante en talentvolle doelgroep, die nu verloren gaat voor de mondzorg.

Hoe verhoudt deze verandering zich tot de onlangs gepubliceerde AMvB, oftewel de taakherschikking?
De taken die tandartsassistenten uitvoeren vallen onder taakdelegatie in een verlengde-armconstructie. Dat is iets heel anders dan taakherschikking, waarbij wettelijk een aantal taken wordt overgedragen aan een andere beroepsgroep. De tandartsassistent blijft, ongeacht welke taak wordt uitgevoerd, te allen tijde een hulpkracht die de tandarts ondersteunt. Of de mondhygiënisten straks te druk zijn met boren om hun andere preventietaken uit te voeren? Dat is lastig te voorspellen, maar dat zou kunnen. En of dit nu wel of niet gaat gebeuren, de toegevoegde waarde van de paro-assistent in het teamconcept is voor mij evident.

Wat gaat dit betekenen voor de mbo niveau 4 opleiding tot tandartsassistent die jullie nu aanbieden?
We hebben momenteel veel studenten die deze opleiding volgen bij Edin. Zij kunnen de opleiding gewoon afmaken. Maar er is pas op de plaats gemaakt met het aannemen van nieuwe studenten. Met name omdat er momenteel onvoldoende aanwas is om deze opleiding kostendekkend te krijgen. De opleidingen van roc’s zitten vol, maar onder volwassenen is er weinig animo om een mbo-diploma te halen, nu je op dit moment net zo goed tandartsassistent kunt worden zonder dit papiertje te behalen. Of we in de toekomst de mbo-opleiding nog aan zullen bieden weet ik nog niet. Het een hoeft het ander niet uit te sluiten, maar mijn kaarten enkel daarop inzetten gaat niet gebeuren; de schoorsteen moet wel blijven roken.

Voorheen behoorde boren ook tot de onderdelen waarop jullie tandartsassistenten schoolden. Hoe zit het daarmee in de nieuwe indeling van opleidingen?
Het boren vinden wij als opleider een taak die door de tandarts gedelegeerd kan worden aan een hiervoor opgeleide assistent. Maar de ANT heeft duidelijk aangegeven hier geen voorstander van te zijn. Op een gegeven moment moeten we daarin dan een keuze maken. Omdat we een zeer beperkt aantal cursisten per jaar opleiden in het boren, hebben we ervoor gekozen de ANT hierin te volgen. De praktijken die al op deze wijze werken met door ons opgeleide assistenten willen we wel van onze service blijven voorzien.
Ik verwacht overigens ook dat in het opstellen van de veldnormen iets gezegd zal worden over het boren als gedelegeerde taak. Als daar wordt bepaald dat een assistent niet mag boren, maar wel mag vullen, hebben we daarover in het veld direct de gewenste duidelijkheid.

Welk advies heb je voor tandartsassistenten en tandartsen met deze verandering op komst?

Taakdelegatie kent wettelijke vereisten. Het is van belang dat de tandarts goed weet welke eisen er aan de verlengde-armconstructie worden gesteld. Zo moet de tandarts wel kunnen beoordelen  of de taak goed en veilig wordt uitgevoerd, bijvoorbeeld als het om de taken van de paro-assistent gaat. Daar zit in de nieuwe structuur een belangrijk aandachtspunt. Als oplossing hiervoor heeft de ANT bedacht dat opleiders zogeheten clinical guides moeten ontwikkelen. Daarin staat hoe je als tandarts bij taakdelegatie een assistent zo goed mogelijk kunt begeleiden. Bijkomend voordeel hiervan is dat de tandarts meteen weet hoe hij of zij taakdelegatie zo optimaal mogelijk inzet. Mijn advies is deze clinical guides goed te bestuderen.

 

Edin Dental Academy Postbus 25
3950 AA Maarn
Telefoon: (0343) 449970
Email: info@edin.nl
Edin Dental Education Center Sportlaan 11-13
3951 CG Maarn

Routebeschrijving